نهصد و هفتاد و سومین شب از شبهای بخارا به موضوع قناتهای تهران اختصاص دارد. این نشست با عنوان «شب قناتهای تهران» روز سهشنبه ۱۷ شهریور ۱۴۰۵ از ساعت ۱۷ در شهر کتاب نیاوران برگزار خواهد شد.
این برنامه با حضور و سخنرانی جمعی از پژوهشگران و صاحبنظران حوزه تاریخ، شهر و میراث فرهنگی برگزار میشود و در آن، جایگاه قناتها در شکلگیری تمدن و ساختار تاریخی تهران مورد بررسی قرار خواهد گرفت.
قنات؛ میراثی کهن در فلات ایران
در هزارههای گذشته و در شرایط اقلیمی فلات مرکزی ایران، نبود رودخانههای پرآب و دائمی موجب شد جوامع انسانی به تدریج راهکارهایی برای دسترسی پایدار به منابع آب ایجاد کنند. در همین بستر، قناتها در نقاط مختلف ایران شکل گرفتند و به یکی از مهمترین فناوریهای تأمین و انتقال آب در این سرزمین تبدیل شدند.
توسعه قناتها نهتنها زمینه شکلگیری و تداوم سکونتگاهها را فراهم کرد، بلکه به تدریج تمدن کاریزی را در بخشهایی از ایران شکل داد؛ فناوریای که بعدها از ایران به دیگر مناطق جهان نیز راه یافت.
قناتهای تهران؛ میراثی کمتر شناختهشده
تهران نیز در گذشته از شبکه گستردهای از قناتها برخوردار بوده است. این شهر که پس از افول و ویرانی تمدن ری به تدریج اهمیت و جایگاه بیشتری پیدا کرد، برای تأمین آب مورد نیاز سکونت و فعالیتهای انسانی به قناتهای متعددی وابسته بود.
برآوردها نشان میدهد که تعداد قناتهای تهران بیش از ۵۰۰ رشته بوده است؛ با این حال، بخش قابلتوجهی از ساکنان تهران و حتی بسیاری از ایرانیان از گستردگی و اهمیت این میراث آبی تاریخی آگاهی چندانی ندارند.
«شب قناتهای تهران» فرصتی برای بازخوانی این میراث کمتر دیدهشده و بررسی نقش آن در تاریخ شکلگیری و توسعه پایتخت خواهد بود.
رونمایی از شماره ویژه فصلنامه «صنوبر»
در جریان این نشست، از شماره اخیر فصلنامه «صنوبر» نیز رونمایی خواهد شد. این شماره بهصورت ویژه به موضوع قنات در ایران اختصاص یافته و ابعاد مختلف این میراث تاریخی و فناوری کهن تأمین آب را مورد توجه قرار داده است.
سخنرانان «شب قناتهای تهران»
این نشست با سخنرانی و حضور افراد زیر برگزار میشود:
- مونا مسعودی آشتیانی
- فاطمه خدادادی آققلعه
- علیاصغر سمسار یزدی
- احمد مالکی
- رضا شیرازیان
- محمد حسنلی
- علی دهباشی
- مانیا شفاهی
زمان و محل برگزاری
زمان: سهشنبه ۱۷ شهریور ۱۴۰۵، ساعت ۱۷
محل برگزاری: شهر کتاب نیاوران
نشانی: خیابان باهنر (نیاوران)، روبهروی کامرانیه شمالی، شمارههای ۱۳۵ و ۱۳۷، شهر کتاب نیاوران
برگزاری این نشست میتواند فرصتی برای توجه دوباره به میراث آبی تهران، قناتها و نقش زیرساختهای تاریخی آب در شکلگیری و توسعه شهرها باشد؛ موضوعی که از منظر تاریخ شهر، شهرسازی، محیطزیست و مدیریت منابع آب نیز اهمیت ویژهای دارد.
